قطع عضو دیابتی و تروماتیک
قطع عضو یا آمپوتاسیون یکی از جراحیهای مهم ارتوپدی است که زمانی انجام میشود که اندام (پا یا دست) به دلیل آسیب وتصادف (یا تروما)، عفونت یا بیماری هایی مثل دیابت، قابل نگهداشتن نباشد و سلامت کلی فرد را تهدید کند. قطع عضو میتواند زندگی روزمره فرد را بطور جدی تحت تاثیر قرار دهد. اما با وجود رشته ارتوپدی فنی ، دانش و مهارت ساخت پروتز، اکثریت افراد که دچار قطع عضو شده اند، امکان دریافت پروتز و برگشتن به زندگی عادی خود را دارند.
آمار قطع عضو در ایران و جهان
آمار دقیق کشوری از همه آمپوتاسیون ها در ایران به صورت رسمی منتشر نمیشود، اما مطالعات منطقهای نشان میدهد که در یک مرکز درمانی در ایران، تعداد افراد تحت عمل قطع عضو بین 53 تا 118 نفر در سال بوده است که نشاندهنده اهمیت مسئله است.
در بیماران مبتلا به زخم پای دیابتی، حدود 15 تا 20 درصد نیاز به قطع عضو پیدا میکنند، مخصوصاً اگر زخمها دیر تشخیص داده شوند یا درمان مناسب انجام نشود. به همین دلیل پیشگیری اززخم دیابتی اهمیت زیادی دارد.
بهطور جهانی تخمین زده شده بیش از ۵۰۰ هزار عمل قطع عضو مرتبط با دیابت در دهه اخیر گزارش شده است و این آمار همچنان بالاست.
مهمترین علل قطع عضو
۱) دیابت (Diabetes)
دیابت از مهمترین علتهای قطع عضو و آمپوتیشن در جهان است. در بیماران دیابتی:
- سطح بالای قند خون باعث آسیب به رگها و اعصاب محیطی میشود. بی حس شدن پا ودست نشانه آسیب اعصاب حسی هست.
- با آسیب دیدن اعصاب حسی و از بین رفتن حس درد ، واکنش های محافظتی بدن مخصوصا در پا در زمان ایجاد زخم اتفاق نمیافتد
- این دو دلیل به تنهایی کافی هستند تا متوجه ایجاد زخم نشویم و زخم هرلحظه شدیدتر و بزرگتر شود.
- زخمهای بهبودنیافته به عفونت و نهایتاً قطع عضو منجر میشوند.
مطالعات نشان میدهند که در بسیاری از افراد مبتلا به زخمهای دیابتی پا، درصد قابلتوجهی به قطع عضو نیاز پیدا میکنند و این خطر در افراد با کنترل قند خون ضعیف بیشتر است.
اگر دیابت دارید جهت پیشگیری از زخم دیابتی حتما باید از کفش دیابتی و کفی دیابتی استفاده کنید تا خدایی نکرده مبتلا به قطع عضو، عوارض و هزینههای آن نشوید. اصول کلی در کفش دیابتی و کفی دیابتی در جنس کفی و رویه کفش هست. بیشتر زخم ها ناشی از ورود جسم تیز مثل سنگ زیره به داخل کفش هست. کفش دیابتی و کفی دیابتی با جنس خاص خود مانع آسیب رساندن جسم تیز به پای شما میشوند.
در کلینیک ارتوپدی فنی علیخانی در کرج بهترین کفش دیابتی و کفی دیابتی با قیمت مناسب و طبق تعرفه 1404 پس از معاینه و ارزیابی کامل پا ساخته میشود.
۲) تصادف و آسیبهای تروماتیک (Trauma)
تصادفات رانندگی، سقوط از ارتفاع و ضربههای شدید از شایعترین علل قطع عضو در افراد جوان هستند و بیشتر در مردان شیوع دارد.
در برخی مطالعات در ایران، تصادف و تروما دلیل اصلی خیلی از قطع عضوهای انجامشده بوده است. بیشترین درصد از قطع عضو ناشی از تروما در اندام تحتانی و سطح زیرزانو اتفاق افتاده است.
۳) بیماریهای عروقی و گردش خون
اختلالات عروقی مثل آترواسکلروز (تصلب شرایین) یا بیماریهای رگهای کوچک باعث کمبود خونرسانی به اندام میشوند.
وقتی رگها تنگ یا مسدود میشوند، بافتها اکسیژن کافی دریافت نمیکنند و میمیرند که این میتواند منجر به قطع عضو شود.
۴) بیماری برگر (Buerger’s Disease)
این بیماری یک نوع التهاب مزمن رگهاست که معمولاً در افراد سیگاری جوان دیده میشود. در مطالعهای از ایران، در حدود ۹.۶ درصد از بیماران مبتلا به بیماری برگر، انگشت یا اندامهای کوچک به دلیل گردش خون ضعیف از دست دادهاند.
