اگر در حال خواندن این مطلب هستید، به احتمال زیاد یکی از سختترین و چالشبرانگیزترین عملهای جراحی زندگی خود را پشت سر گذاشتهاید؛ تجربهای که تنها به درد جسمی محدود نمیشود و روان و احساسات فرد را نیز درگیر میکند.
نگران پای از دسترفتهی خود نباشید. زندگی پس از قطع عضو همچنان ادامه دارد و با مراقبت صحیح و اصولی، میتوان دوباره به حرکت و استقلال رسید. با ایجاد و حفظ انگیزه و امید در خودتون و با کمک علم، تجربه و مهارت کارشناسان ارتوپدی فنی ،راه رفتن شما به زودی میسر میشود.
بسته به نوع، سطح و کیفیت عمل جراحی و شرایط بدنی هر فرد، راه رفتن چند ماه پس از قطع عضو میتواند هدفی منطقی و دستیافتنی باشد؛ به شرط آنکه دستورالعملهای تخصصی ارتوپدی فنی با دقت و صبوری اجرا شوند.
اولین قدم : بانداژ کردن پا
چرا بانداژ استامپ اهمیت دارد؟
بانداژ اصولی استامپ نقش بسیار مهمی در روند درمان و آمادهسازی بیمار برای دریافت پروتز دارد، از جمله:
- کاهش ورم یا ادم استامپ
- فرمدهی به اندام باقیمانده
- آمادهسازی استامپ برای قالبگیری
- جلوگیری از گشاد شدن و لق شدن پروتز در آینده
برخلاف تصور رایج عموم ،لاغر شدن یا کاهش کنترلشدهی حجم استامپ پیش از دریافت اولین پروتز، تأثیر مستقیمی بر بهبود حس عمقی، کنترل بهتر پروتز و افزایش تعادل هنگام راه رفتن دارد.
با توجه به هزینههای ساخت پروتز،کاهش حجم استامپ میتواند از نیاز به تعویض یا اصلاحهای پرهزینهی پروتز در آینده جلوگیری کرده و هزینههای درمان را کاهش دهد.
چه زمانی بانداژ کردن رو شروع کنیم؟
پس از التیام کامل زخمهای جراحی که در بسیاری از بیماران ممکن است چند هفته تا چند ماه زمان ببرد، قسمت باقیماندهی پا که از این پس با عنوان استامپ شناخته میشود، باید بانداژ شود.
شروع بانداژ پیش از بستهشدن کامل زخمها میتواند باعث آسیب پوستی، اختلال در روند ترمیم و افزایش خطر عفونت شود.
نحوه صحیح بانداژ استامپ چگونه است؟
بانداژ استامپ باید بهصورت اصولی و مرحلهبهمرحله انجام شود:
- بانداژ از مفصل بالای استامپ شروع شود (بعنوان مثال در قطع عضو زیر زانو ، بانداژ از روی مفصل زانو شروع میشود)
- با فشار تدریجی و کنترلشده به سمت پایین ادامه پیدا کند
- نه آنقدر سفت باشد که خونرسانی را مختل کند
- و نه آنقدر شل باشد که اثر درمانی نداشته باشد
بانداژ کردن قبل ساخت پروتز را حتما نزد یک کارشناس ارتوپدی فنی آموزش ببینید. از انجام بانداژ بدون آموزش یا آموزش های ویدیو خودداری کنید.
هشدارهای مهم درباره بانداژ استامپ
به هیچ عنوان بهصورت خودسرانه اقدام به بانداژ نکنید. بانداژ نادرست میتواند باعث بروز مشکلاتی مانند:
- اختلال در خونرسانی
- عدم کاهش حجم استامپ
- ایجاد حساسیتهای پوستی و زخم فشاری
- و حتی عفونت استامپ شود
این عوارض با آموزش صحیح و نظارت کارشناس ارتوپدی فنی کاملاً قابل پیشگیری هستند. توصیه میشود آموزش بانداژ و تمرینهای مرتبط، حتماً بهصورت حضوری و متناسب با شرایط بدنی هر فرد انجام شود.
دومین قدم: ورزش های مخصوص قطع عضو
انجام ورزش های تخصصی برای تقویت عضلات نقش بسیار مهمی در توانایی شما در کنترل پروتز و راحتی در راه رفتن دارد. مهم ترین فایده انجام ورزش های مخصوص راه رفتن طبیعی تر و زیباتر با پروتز است.
احتمالا افراد حتی با دو پای سالم رو مشاهده کردید که الگوی راه رفتن اردکی را دارند ،این الگو برای افراد قطع عضو نیز شایع و مانند الگوهای مخرب دیگر قابل درمان هست.
قبل از دریاقت پروتز ورزشها ، به تشخیص پروتزیست ،توسط خود بیمار انجام میشود. پس از دریافت پروتز درصورت وجود ناهنجاری در راه رفتن ، بیمار به یک مرکز فیزیوتراپی یا کاردرمانی ارجاع داده میشود.
چه ورزش هایی برای پای قطع عضو شده انجام دهیم؟
ورزش های زیاد و متنوعی برای انجام هستند که تصمیم درمورد نحوه انجام حرکات و تعداد تکرار به عهده ارتوپد فنی (پروتزیست) هست. بصورت کلی ورزش ها بگونه ای طراحی شدهاند که عضلات چهارسر ران (کوادریسپس) ، همسترینگ ،عضلات ناحیه سرینی و لگن را تفویت کنند.
هشدار مهم پس از قطع عضو
تحت هیچ عنوان برای مدت طولانی زانوی قطع عضو شده خود را بصورت خم شده نگه ندارید.
تاندون عضلات همسترینگ در قطع عضو زیرزانو تمایل شدیدی به کوتاه شدن دارند ،همانند زمانی که آرنجتان را پزشک ارتوپد بصورت خم شده گچ میگیرد و بعد از باز کردن گچ به سختی میتوانید آرنج خود را کمال باز کنید.
در قطع عضو بالای زانو ، استامپ تمایل دارد رو به جلو و خارج خم شود ،اصطلاحا فلکشن و ابداکشن کانترکچر اتفاق میافتد. جهت جلوگیری از این اتفاق تا حد ممکن بیمار نباید روی صندلی بشیند.
برای دریافت مشاوره و آموزش های قبل از ساخت پروتز ، از کلینیک ارتوپدی فنی علیخانی وقت بگیرید.
